Wat weten we al: lees hier de veelgestelde vragen of stel je eigen vraag

Om de mogelijkheden voor aardwarmte in en om Utrecht in beeld te brengen, zoeken verschillende partijen samen onder de vlag van Warmtebron Utrecht de komende jaren naar antwoorden. Maar wat weten we op dit moment al?

Heb je vragen?

Vraag1 februari 2019 | 14:49+2

Wat is aardwarmte?

Manon1 februari 2019 | 14:50

In de bodem zit water opgeslagen in zand of gesteentelagen. Hoe dieper je gaat, hoe warmer het water wordt. De energie die in dit warme water zit noemen we aardwarmte of geothermie. Per kilometer stijgt de temperatuur met ongeveer 30˚C. Dus op 5 km diepte is het water rond de 150 ˚C.

Vraag1 februari 2019 | 14:50+1

Waar komt al die warmte vandaan?

Manon1 februari 2019 | 14:51+2

Een deel van de aardwarmte is ontstaan bij de vorming van de planeet. Bij het samenklonteren van materie die de aarde vormde, liep de druk en daarmee de temperatuur in de kern van de aarde snel op. Al die warmte in de aardbol verplaatst zich maar heel langzaam naar de buitenste schil. Ongeveer de helft van alle warmte in de aarde is het gevolg van radioactief verval. De elementen thorium, kalium en uranium vervallen tot andere elementen, waarbij naast straling ook warmte vrijkomt. Dit proces gaat oneindig lang door. Dan is er ook nog wrijvingswarmte die ontstaat doordat zwaarder materiaal in de vloeibare lagen naar de kern van de aarde zinkt. Bij de wrijving die dit veroorzaakt, komt warmte vrij. Daarmee beschikken we over een immens energiepotentieel onder onze voeten.

Vraag1 februari 2019 | 15:34

Hoe werkt aardwarmte als duurzame energiebron?

Manon1 februari 2019 | 15:35

Heel simpel. Om die warmte te kunnen gebruiken heb je twee putten nodig. Via de ene put wordt het warme water wordt opgepompt en bovengronds langs buizen met kouder water geleid. Via dit systeem, dat ze een warmtewisselaar noemen, geeft het warme water zijn warmte af aan het koudere water. Het afgekoelde water dat uit de bodem kwam, wordt vervolgens via de andere put weer teruggepompt naar dezelfde aardlaag. Daar warmt het water weer op. Zo beschik je over een energiebron die zichzelf telkens weer aanvult. Met deze warmte kunnen we huizen, (flat)gebouwen, kassen en de industrie op duurzame manier verwarmen en voorzien van energie.

Vraag1 februari 2019 | 15:35

Zijn er voordelen ten opzichte van wind- of zonne-energie?

Manon1 februari 2019 | 15:35

Jazeker. Als energiebron is aardwarmte veel stabieler dan bekende duurzame bronnen als wind- en zonne-energie omdat het weer geen rol speelt. Aardwarmte levert 24 uur per dag, 365 dagen per jaar, duurzame warmte. En je kunt er nog meer mee doen. Zoals eerder al gemeld ligt de temperatuur op 5 kilometer diepte met 150 ˚C ver boven het kookpunt van water. Als je water vanaf het aardoppervlak naar die diepte pompt, komt er dus stoom terug. Die stoom kunnen we gebruiken voor de opwekking van elektriciteit. Als in de zomermaanden de vraag naar warmte afneemt, dan kun je het ‘overschot’ aan warmte ook omzetten naar stroom. Dat maakt het potentieel van deze bron superinteressant voor de overstap naar duurzame energiebronnen.

Vraag1 februari 2019 | 15:36

Waarom staat aardwarmte nu ineens volop in de schijnwerpers?

Manon1 februari 2019 | 15:36

Aardwarmte is niet nieuw. Sommige landen gebruiken al jaren aardwarmte. Zo wordt in IJsland meer dan de helft van de energie op een veilige en verantwoorde manier geothermisch opgewekt. In Nederland gebruiken we het tot nu toe vooral in de glastuinbouw. Om de warmtevoorziening van Nederland duurzamer te maken, hebben we alle vormen van duurzame energie nodig. De verwachting is dat we in 2030 met aardwarmte circa 30 procent van onze totale warmtevraag kunnen opvangen. Dat maakt aardwarmte interessant als vervanger van aardgas en een kansrijke technologie om de warmtevraag in Nederland CO2-neutraal te maken. Vanuit het Klimaatakkoord hebben we met elkaar de ambitie en opdracht om Nederland in 2050 helemaal aardgasvrij te maken.

Vraag1 februari 2019 | 15:37

Koelt winning van aardwarmte de aarde af?

Manon1 februari 2019 | 15:37

Nee. De onttrokken warmte wordt weer aangevuld door de oneindige bron van natuurlijk isotoopverval in de kern van de aarde. Wel zal de temperatuur van de hete grondlagen, door de winning van aardwarmte, over een termijn van enkele tientallen jaren plaatselijk afnemen. Als je de put dan uit de productie neemt en met rust laat, zal het temperatuurniveau zich weer herstellen.

Vraag1 februari 2019 | 15:38

Is aardwarmte overal inzetbaar?

Manon1 februari 2019 | 15:38

Aardwarmte wordt bij voorkeur gewonnen in de omgeving waar de warmte ook wordt gebruikt. Warmte kun je namelijk niet over grote afstanden vervoeren. Daarom is het belangrijk dat de bovengrondse warmtevraag goed aansluit op het ondergrondse aanbod en andersom.

Vraag1 februari 2019 | 15:38

Is aardwarmte een optie voor Utrecht?

Manon1 februari 2019 | 15:39

Dat is precies wat verschillende partijen samen onder de vlag van Warmtebron Utrecht gaan onderzoeken. Klik voor meer informatie over de onderzoeksprojecten Goud en Lean.

Vraag1 februari 2019 | 15:39

Zijn er risico’s verbonden aan aardwarmte?

Manon1 februari 2019 | 15:39+2

In de media is eerder gesproken over mogelijke verontreiniging van drinkwater met licht radioactieve stoffen, lekkages aan buizen als gevolg van corrosie door zout water diep in de grond en zelfs trillingen? Dat zijn serieuze zaken… Het is goed dat deze aspecten goed onderzocht worden. Voor aardwarmte in Utrecht staat voorop dat het veilig en verantwoord toegepast moet kunnen worden. Door de professionalisering van de geothermie wordt de techniek voortdurend beter gemaakt en aangepast aan de nieuwste inzichten.

Met onderzoeksproject Goud ontdekken we of we in Utrecht echt veilig, betrouwbaar en betaalbaar aardwarmte kunnen gaan winnen. We hebben nog veel vragen over diepe aardwarmte, maar we weten ook al een heleboel. De kans bestaat dat we trillingen opwekken, daar zijn we alert op en dat is ook waarom we dit onderzoek doen.

In water dat je uit de diepe ondergrond oppompt kunnen van nature aanwezige licht radioactieve klei- of looddeeltjes zitten. Dat levert geen gevaar op want alleen de warmte wordt uit het water gehaald waarna het weer wordt teruggepompt naar dezelfde diepe laag. De deeltjes zijn pas een probleem als ze neerslaan en zich (massaal) ophopen in de put of in de installaties. Het gaat dan nog steeds om een lichte vorm van radioactiviteit. Deze radioactieve afvalstoffen worden net zoals ziekenhuisafval naar een erkende verwerker afgevoerd. In het algemeen is er geen risico dat het warmtenet besmet raakt met radioactiviteit, omdat dit systeem via een warmtewisselaar is gescheiden van het aardwarmtesysteem.

Om het water in de diepe aardlagen uit het gesteente te krijgen, is het misschien nodig om chemicaliën te gebruiken. In dit geval gaat het om citroenzuur, dat ook in cola zit. Daarin verschilt deze methode met het controversiële ‘fracking’ dat dicht onder de oppervlakte plaatsvindt met behulp van zware chemicaliën.

Vraag1 februari 2019 | 15:40

Wat zijn de kansen voor Utrecht?

Manon1 februari 2019 | 15:40

Door de mogelijkheden voor aardwarmte te onderzoeken, halen we een hoop waardevolle kennis binnen. Die kennis kan bijdragen aan een duurzame energievoorziening in Utrecht met een lagere CO2-uitstoot, minder fijnstof en een schonere lucht.

Vraag11 februari 2019 | 18:38

Geweldig dat aardwarmte mooie kansen biedt, maar ik wil ook graag meer weten over de risico’s en de uitdagingen van deze techniek. Is er een plek waar ik voor meer informatie terecht kan?

Manon11 februari 2019 | 18:49

Op de website van het Platform Geothermie is veel informatie te vinden over aardwarmte en de stand der techniek. De deelnemers aan het Platform Geothermie zijn een groeiende en diverse groep van organisaties met als gemeenschappelijk aspect de gedeelde interesse in aardwarmte. Het Platform Geothermie vertegenwoordigt zowel de vraag- als de aanbodkant. De deelnemers zijn onder meer vergunninghouders, (geologische) adviesbureaus, kennisinstellingen, provincies en gemeentes, boorbedrijven, financiële instellingen en gebruikers van aardwarmte.

Vraag11 februari 2019 | 18:41

Wat merkt de omgeving van de boorwerkzaamheden?

Manon11 februari 2019 | 18:51

De voorbereidingen op een boring kunnen hinder opleveren voor de omgeving. De boortorensecties en de hulpinstallaties worden via vrachtwagens in containerformaat aangevoerd. Daarna duurt het ongeveer een week voor de 38 meter hoge toren en de hulpinstallaties geïnstalleerd zijn. In Utrecht wordt een vrij slanke en relatief lage toren gebruikt die zeer geschikt is voor het boren in een stedelijke omgeving. Eerder werd deze toren al succesvol ingezet voor een aardwarmteproject in het centrum van Den Haag.

Afhankelijk van de exacte locatie en wat de boor in de ondergrond tegenkomt duurt het boren van een put naar verwachting zo’n 30 tot 40 dagen. Omdat er twee boringen moeten worden uitgevoerd voor op- en terugpompen van het water uit de diepte duurt het totale boorproces dus ongeveer 60 tot 80 dagen. Om het proces zo kort mogelijk te houden gaat de boor dag en nacht door. Het geluid dat veroorzaakt wordt is voornamelijk afkomstig van pompen, en technische installaties die zorgen voor een schone boormonsters. Ook zul je af en toe de piepjes kunnen horen van een heftruck die achteruit rijdt. Om de hinder zoveel mogelijk te beperken gebruikt de installatie (stille) elektromotoren in plaats van hydraulische motoren.

Bij het boren proberen we de hinder voor de omgeving uiteraard tot een minimum te beperken. Bovendien gelden hiervoor wettelijke eisen. Daarom zal regelmatig worden gemeten of het geluid binnen de normen blijft en of er aanvullende geluidsbeperkende maatregelen noodzakelijk zijn.

Zijn de putten eenmaal geboord, dan wordt er een gebouw boven deze putten geplaatst dat qua ruimte de oppervlakte van enkele parkeerplaatsen inneemt. Dit gebouw biedt onderdak aan warmtewisselaars, filters, vaten en pompen. De pompen van de installatie produceren enig geluid, maar dat zal buiten de locatie niet of nauwelijks hoorbaar zijn. Als de installatie eenmaal draait zal enkele malen per maand een vrachtwagen technische materialen en hulpstoffen komen brengen of afvalstoffen ophalen.

Deel dit bericht