12 december 2019
Rob Mathlener
Projectdirecteur Goud

SCAN haalt seismische data op in Utrecht voor onderzoeksproject Goud

Om erachter te komen hoe de ondergrond in Utrecht er op vier tot zes kilometer uitziet, haalt het SCAN (Seismische Campagne Aardwarmte Nederland) team ook voor het onderzoeksproject Goud de komende maanden seismische gegevens op in de provincie. In opdracht van de Nederlandse overheid onderzoekt SCAN samen met TNO de plekken in de Nederlandse ondergrond waarover nog weinig bekend is. Het aanvullende onderzoek in Utrecht is mogelijk gemaakt door de provincie, de gemeente Utrecht, EBN en de initiatiefnemers van het aardwarmteproject Goud.

Vijf jaar geleden werd de basis gelegd voor het Utrechtse onderzoeksproject Goud (Geothermie Oost-Utrecht Duurzaam) vanuit de ambitie van Stichting Kantorenpark Rijnsweerd (SKR) om de warmtevraag te verduurzamen. Daarvoor werd in het vooronderzoek onder meer gekeken naar aardwarmte als één van de alternatieven gezien de aanwezigheid van drie warmtenetten in het gebied. Aangezien een aardwarmtedoublet meer warmte levert dan er op het kantorenpark kan worden afgezet, werd hiervoor het naastgelegen Utrecht Science Park benaderd.

Verbindende schakel

Van daaruit ontstond het consortium Goud, met het SKR, de Universiteit van Utrecht, Hogeschool Utrecht, Universitair Medisch Centrum Utrecht en ENGIE als deelnemende partijen. In de persoon van Rob Mathlener werd een projectdirecteur gevonden als verbindende schakel tussen het bestuur en de uitvoering van het onderzoeksproject.

Rob Mathlener, projectdirecteur van onderzoeksproject Goud
Rob Mathlener, projectdirecteur van onderzoeksproject Goud. Foto: Jorrit 't Hoen

Continue afzet

Rob: “Na het vooronderzoek is er een business case voor het onderzoeksproject Goud geschreven. Die gaat uit van een vermogen van 35 megawatt thermische warmte. Daarvoor willen we water van 180 graden Celsius uit een ultradiepe laag, dus dieper dan vier kilometer, naar boven halen. Het grote voordeel is de aanwezigheid van drie warmtenetten in het gebied die je nodig hebt voor de afzet van de warmte. Voor een continue afzet van de warmte heeft Eneco als beheerder van de stadsverwarming in Utrecht een intentieverklaring getekend voor de afname van de ‘resterende’ warmte. Daarnaast participeren zij ook in het andere onderzoeksproject Lean.”

Voortouw nemen

Het bijzondere aan Goud is dat het een afnemers-gedreven project is, want normaal gezien zijn het de energiebedrijven die hierin het voortouw nemen. Rob: “Wat daarbij ook helpt is dat partijen zoals de Universiteit en het UMC al hun eigen warmtevoorziening verzorgen. Samen gaan we er nu voor om Utrecht Oost van het gas af te helpen. Vanwege de kennis en ervaring in onder andere het buitenland hebben we ENGIE er drie jaar geleden als operator bij gehaald. Een dergelijke partij heb je nodig voor de vergunningen en voor ENGIE is het een mooie kans omdat zij ook in Nederland graag een portfolio willen opbouwen op het gebied van aardwarmte.”

‘Met die seismische data verwachten we een goed beeld te krijgen van de Utrechtse ondergrond op een diepte van vier tot zes kilometer. Dat verschaft meer duidelijkheid over de mogelijkheden van ultradiepe aardwarmte in de energietransitie’

Mee-investeren

Uit de berekening van de business case komt naar voren dat het realiseren van een aardwarmte-doublet op een diepte van vijf kilometer zo’n 75 miljoen euro gaat kosten. Rob: “Op die diepte willen we onderzoeken of de Dinantiën-laag watervoerend is, een goede doorlatendheid en voldoende dikte heeft.” Aangezien een dergelijk project een enorm financieel risico met zich meedraagt, is Goud één van de zes projecten in Nederland die de Green Deal UDG getekend hebben en deel uitmaken van het Exploratie Werkprogramma voor Ultradiepe Geothermie (UDG) van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat. Om bij te dragen aan het versnellen van de ontwikkeling van aardwarmte in Nederland besloot de Staat enige tijd geleden dat de overheidsinstantie EBN (Energiebeheer Nederland) risicodragend mag mee-investeren.

Herschikking van belangen

Na al het voorwerk gaat Goud nu van de voorbereidingsfase over naar de exploratie en ontwikkelingsfase. Rob: “Dat houdt ook in dat de rollen van de interne partijen vanaf 1 januari wat zullen veranderen. Zo wordt de rol van ENGIE als operator en exploitant van de bron belangrijker en komt deze partij wat meer in de lead. De afnemende partijen gaan zich met name op de afname richten. En de universiteit en de hogeschool zullen daarnaast blijvend als kennispartner optreden.” Deze herschikking van belangen wordt begin volgend jaar bekrachtigd met het tekenen van een intentieverklaring (Memorandum of Understanding/MOU) en van daaruit zal vervolgens een formele rechtsvorm voor Goud ontstaan.

Het kantorenpark Rijnsweerd is één van de initiatiefnemers van het onderzoeksproject Goud. Foto: Wouter Roosenboom

Aansluiten op visie

Een jaar geleden heeft ENGIE voor Goud en Lean een opsporingsvergunning aangevraagd bij het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat. Deze vergunning is eind oktober afgegeven. “Daarmee kunnen we vervolgens aan de slag met het onderzoek naar de mogelijkheden voor ultradiepe aardwarmte in het gebied. Maar voor we in 2022 zover zijn dat er in de laatste fase van dat onderzoek een proefboring kan worden uitgevoerd, moet er zowel boven- als ondergronds eerst nog heel veel onderzocht worden. Het is onze ambitie om naadloos aan te sluiten op de visie van de gemeente Utrecht. Die heeft Utrecht-Oost en de wijk Overvecht aangemerkt als prio-gebied om van het gas af te gaan. Daarbij is de gemeente zeer geïnteresseerd in de eventuele mogelijkheden die aardwarmte kan bieden.”

Extra onderzoekslijnen

Voor het onderzoek naar de situatie in de Utrechtse ondergrond zal EBN, aanvullend op het landelijke seismische programma, in opdracht van Goud meer lokale informatie beschikbaar maken. Rob: “Met de seismische data uit die extra onderzoekslijnen verwachten we een goed beeld te krijgen van de Utrechtse ondergrond op een diepte van vier tot zes kilometer. Dat verschaft meer duidelijkheid over de mogelijkheden van ultradiepe aardwarmte in de energietransitie.” Het ophalen van deze essentiële informatie is mogelijk omdat zowel de Provincie, de gemeente Utrecht en de initiatiefnemers elk 137.000 euro hiervoor hebben vrijgemaakt (in totaal 411.000 euro) en het ministerie van Economische Zaken en Klimaat heeft dat budget nog eens verdubbeld. Het seismisch onderzoek voor Goud zal naar verwachting in de eerste drie maanden van 2020 plaatsvinden en in de zomer zijn de eerste beelden beschikbaar.

Meer weten over SCAN? Kijk dan op www.scanaardwarmte.nl

 

Hoeveel sterren geef je dit artikel?

Heb je vragen?

Op de hoogte blijven?

Ontvang nieuwe berichten per mail.

Deel dit bericht